تبلیغات
امام علی علیه السلام (تبارک الله احسن الخالقین) - نامه (27)
و من عهد له ع إ لى مُحَمَّدِ بْنِ اءَبِی بَكْرٍ - رَضِىٍَّ اللّهُ عَنْهُ - حینَ قَلَّدَهُ مصْرَ:
فَاخْفِضْ لَهُمْ جَناحَكَ، وَ اءَلِنْ لَهُمْ جانِبَكَ، وَابْسُطْ لَهُمْ وَجْهَكَ، وَ آسِ بَیْنَهُمْ فِی اللَّحْظَةِ وَالنَّظْرَةِ، حَتَّى لا یَطْمَعَ الْعُظَماءُ فِی حَیْفِكَ لَهُمْ، وَ لا یَیْاءَسَ الضُّعَفاءُ مِنْ عَدْلِكَ عَلَیْهِمْ، وَ إِنَّ اللَّهَ تَعالَى یُسائِلُكُمْ مَعْشَرَ عِبادِهِ عَنِ الصَّغِیرَةِ مِنْ اءَعْمالِكُمْ وَالْكَبِیرَةِ، وَالظَّاهِرَةِ وَالْمَسْتُورَةِ، فَإِنْ یُعَذِّبْ فَاءَنْتُمْ اءَظْلَمُ، وَ إِنْ یَعْفُ فَهُوَ اءَكْرَمُ.
وَاعْلَمُوا - عِبادَ اللَّهِ - اءَنَّ الْمُتَّقِینَ ذَهَبُوا بِعاجِلِ الدُّنْیا وَ آجِلِ الْآخِرَةِ، فَشارَكُوا اءَهْلَ الدُّنْیا فِی دُنْیاهُمْ، وَ لَمْ یُشارِكْهُم اءَهْلَ الدُّنْیا فِی آخِرَتِهِمْ، سَكَنُوا الدُّنْیا بِاءَفْضَلِ ما سُكِنَتْ، وَ اءَكَلُوها بِاءَفْضَلِ ما اءُكِلَتْ، فَحَظُوا مِنَ الدُّنْیا بِما حَظِیَ بِهِ الْمُتْرَفُونَ، وَ اءَخَذُوا مِنْها ما اءَخَذَهُ الْجَبابِرَةُ الْمُتَكَبِّرُونَ.
ثُمَّ انْقَلَبُوا عَنْها بِالزَّادِ الْمُبَلِّغِ، وَالْمَتْجَرِ الرَّابِحِ، اءَصابُوا لَذَّةَ زُهْدِ الدُّنْیا فِی دُنْیاهُمْ، وَ تَیَقَّنُوا اءَنَّهُمْ جِیرانُ اللَّهِ غَدا فِی آخِرَتِهِمْ لا تُرَدُّ لَهُمْ دَعْوَةٌ، وَ لا یَنْقُصُ لَهُمْ نَصِیبٌ مِنْ لَذَّةٍ.
فَاحْذَرُوا عِبادَ اللَّهِ الْمَوْتَ وَ قُرْبَهُ، وَ اءَعِدُّوا لَهُ عُدَّتَهُ، فَإِنَّهُ یَأْتِی بِاءَمْرٍ عَظِیمٍ، وَ خَطْبٍ جَلِیلٍ، بِخَیْرٍ لا یَكُونُ مَعَهُ شَرُّ اءَبَدا، اءَوْ شَرِّ لا یَكُونُ مَعَهُ خَیْرٌ اءَبَدا.
فَمَنْ اءَقْرَبُ إِلَى الْجَنَّةِ مِنْ عامِلِها، وَ مَنْ اءَقْرَبُ إِلَى النَّارِ مِنْ عامِلِها؟ وَ اءَنْتُمْ طُرَداءُ الْمَوْتِ، إِنْ اءَقَمْتُمْ لَهُ اءَخَذَكُمْ، وَ إِنْ فَرَرْتُمْ مِنْهُ اءَدْرَكَكُمْ وَ هُوَ اءَلْزَمُ لَكُمْ مِنْ ظِلِّكُمْ!
الْمَوْتُ مَعْقُودٌ بِنَواصِیكُمْ، وَالدُّنْیا تُطْوَى مِنْ خَلْفِكُمْ، فَاحْذَرُوا نارا قَعْرُها بَعِیدٌ وَ حَرُّها شَدِیدٌ، وَ عَذَابُها جَدِیدٌ.
دارٌ لَیْسَ فِیها رَحْمَةٌ، وَ لا تُسْمَعُ فِیها دَعْوَةٌ، وَ لا تُفَرَّجُ فِیها كُرْبَةٌ وَ إ نِ اسْتَطَعْتُمْ اءَنْ یَشْتَدَّ خَوْفُكُمْ مِنَ اللَّهِ، وَ اءَنْ یَحْسُنَ ظَنُّكُمْ بِهِ فَاجْمَعُوا بَیْنَهُما، فَإِنَّ الْعَبْدَ إِنَّما یَكُونُ حُسْنُ ظَنِّهِ بِرَبِّهِ عَلَى قَدْرِ خَوْفِهِ مِنْ رَبِّهِ، وَ إِنَّ اءَحْسَنَ النَّاسِ ظَنّا بِاللَّهِ اءَشَدُّهُمْ خَوْفا لِلَّهِ.
وَاعْلَمْ، یا مُحَمَّدَ بْنَ اءَبِی بَكْرٍ، اءَنِّی قَدْ وَلَّیْتُكَ اءَعْظَمَ اءَجْنادِی فِی نَفْسِی اءَهْلَ مِصْرَ، فَاءَنْتَ مَحْقُوقٌ اءَنْ تُخَالِفَ عَلَى نَفْسِكَ، وَ اءَنْ تُنافِحَ عَنْ دِینِكَ وَ لَوْ لَمْ یَكُنْ لَكَ إِلا سَاعَةٌ مِنَ الدَّهْرِ، وَ لا تُسْخِطِ اللَّهَ بِرِضا اءَحَدٍ مِنْ خَلْقِهِ، فَإِنَّ فِی اللَّهِ خَلَفا مِنْ غَیْرِهِ، وَ لَیْسَ مِنَ اللَّهِ خَلَفٌ فِی غَیْرِهِ.
صَلِّ الصَّلاةَ لِوَقْتِهَا الْمُؤَقَّتِ لَها، وَ لا تُعَجِّلْ وَقْتَها لِفَراغٍ، وَ لا تُؤَخِّرْها عَنْ وَقْتِها لاشْتِغالٍ، وَاعْلَمْ اءَنَّ كُلَّ شَیْءٍ مِنْ عَمَلِكَ تَبَعٌ لِصَلاتِكَ.
وَ مِنْ هذَا الْعَهْدِ:
فَإِنَّهُ لا سَواءَ إِمامُ الْهُدى وَ إِمامُ الرَّدَى ، وَ وَلِیُّ النَّبِیِّ وَ عَدُوُّ النَّبِیِّ، وَ لَقَدْ قالَ لِی رَسُولُ اللَّهِ ص : (((إِنِّی لا اءَخافُ عَلَى اءُمَّتِی مُؤْمِنا وَ لا مُشْرِكا: اءَمَّا الْمُؤْمِنُ فَیَمْنَعُهُ اللَّهُ بِإِیمَانِهِ، وَ اءَمَّا الْمُشْرِكُ فَیَقْمَعُهُ اللَّهُ بِشِرْكِهِ، وَ لكِنِّی اءَخافُ عَلَیْكُمْ كُلَّ مُنافِقِ الْجَنانِ، عالِمِ اللِّسانِ، یَقُولُ ما تَعْرِفُونَ، وَ یَفْعَلُ ما تُنْكِرُونَ.)))
هدنامه اى از آن حضرت به محمد بن ابى بكر(14) هنگامى كه او را حكومت مصر داد:
با ایشان فروتن باش و نرمخوى و گشاده رو. همه را یكسان بنگر. اگر یكى را به گوشه چشم نگریستى به دیگرى رو در رو نگاه مكن تا بزرگان از تو نخواهند كه بر ناتوانان ستم كنى و ناتوانان از عدالت تو نومید نشوند. خداوند تعالى ، شما بندگانش را از اعمالتان مى پرسد، چه خرد باشد و چه كلان ، چه آشكار و چه پنهان . پس اگر عذاب كند از ستمكارى شماست ، و اگر ببخشاید از بزرگوارى اوست .
و بدانید، اى بندگان خدا، كه پرهیزگاران ، هم در این دنیاى زودگذر سود برند و هم در جهان آینده آخرت . آنها با مردم دنیا در كارهاى دنیوى شریك شدند و مردم دنیا با ایشان در كارهاى اخروى شریك نشدند. در دنیا زیستند، نیكوترین زیستنها و از نعمت دنیا خوردند، بهترین خوردنیها و از دنیا بهره مند شدند آنسان ، كه اهل ناز و نعمت بهره مند شدند و از آن كامیاب گردیدند، چونان كه جباران خودكامه كام گرفتند. سپس ، رخت به جهان دیگر كشیدند با ره توشه اى كه آنان را به مقصد رسانید و با سودایى كه سود فراوانشان داد. لذت زهد را در دنیا چشیدند و یقین كردند كه در آخرت در جوار خداوندند. اگر دست به دعا بردارند، دستشان را واپس نگرداند و بهره شان از خوشى و آسایش نقصان نگیرد.
اى بندگان خدا، از مرگ و نزدیكى آن بترسید و ساز و برگ آن مهیا دارید، زیرا مرگ كارى بزرگ و حادثه اى خطیر را با خود آورد. مرگ یا هر چه مى آورد خیر است كه با آن شرّى همراه نیست یا شرّى است كه در آن از خیر نشانى نیست . چه كسى به بهشت نزدیكتر از كسى است كه براى بهشت كار مى كند؟ و چه كسى به دوزخ نزدیكتر از كسى است كه براى دوزخ كار مى كند؟ مرگ در پى شماست . اگر بایستید، مى گیردتان و اگر بگریزید، باز هم به شما مى رسد. از سایه هایتان به شما نزدیكتر است ، مرگ بر پیشانیهایتان بسته است و دنیا از پشت سرتان چون بساطى پیچیده مى شود.
از آتشى كه ژرفاى آن بسیار است و گرمایش سخت است و شكنجه اش تازه است ، بترسید. خانه اى كه در آن نشانى از شفقت و بخشش نیست ، به نداى كسى گوش فرا ندهند و گرهى از اندوه كسى نمى گشایند.
اگر توانستید كه میان شدّت خوفتان از خدا و حسن ظن به او جمع كنید، چنین كنید. زیرا بنده خدا باید حسن ظنش به خدا به قدر خوفش از او باشد. از میان بندگان خدا، كسانى حسن ظنشان به خدا بیشتر است كه خوفشان بیشتر باشد.
و بدان ، اى محمد بن ابى بكر، تو را بزرگترین سپاهیانم ، یعنى مردم مصر، والى گردانیدم ، پس موظّف هستى كه با نفس خود مخالفت كنى و از دین خویش حمایت نمایى . حتى اگر یك ساعت از زندگیت در این جهان باقى نمانده باشد. براى خشنودى یكى از آفریدگان خدا را به خشم میاور. زیرا خشنودى خدا جانشین هر چیز شود و چیزى جانشین خشنودى خدا نشود.
نماز را در وقتى كه برایش معین شده به جاى آر و به سبب فراغت از كار نماز را پیش مینداز و به سبب اشتغال به كارهاى دیگر نماز را به تاءخیر میفكن و باید كه همه كارهاى تو تابع نماز تو باشد.
هم از این عهدنامه :
برابر نیستید، پیشوایى كه مردم را به هدایت خواند و پیشوایى ، كه به گمراهى دعوت كند. رسول الله (صلى الله علیه و آله ) فرمود كه من بر امت خود از مؤ من و مشرك باك ندارم ، زیرا مؤ من را خدا به سبب ایمانش باز مى دارد و مشرك را به سبب شركش سركوب مى سازد، ولى بر شما از آنكه به دل منافق است و به گفتار عالم ، مى ترسم كه چیزهایى مى گوید كه مى پسندید و كارهایى مى كند كه نمى پسندید.